Harm Renkema  spreker & trainer

In verbondenheid zaaien, gezamenlijk groeien om als mens tot bloei te komen en vrucht te dragen

Luisteren 

Tijd voor nieuwe stappen! 

Eerste zondag van Advent 2017 

Op 1 december 2007 ging ik van start met mijn Hulpverlening- en Coachpraktijk. Tien jaar lang heb ik het voorrecht gehad om met vele mensen in gesprek te gaan. Mensen die hun levensverhaal met mij deelden, hun zorgen uitspraken, verlangens onder woorden brachten en hun dromen gingen doen! 

Lees verder

Spreken 

Spreker

Als spreker vind ik het belangrijk om mensen te raken, te bemoedigen en uit te dagen! Dit doe ik op een open en eerlijke manier. Eenvoudige diepgang en kwetsbare humor vind ik hierbij belangrijk. Het is mijn gebed dat mijn woorden het hart van mensen aanspreekt. Dat mijn 'verhaal' niet alleen gehoord wordt maar aanzet tot daden!
Lees verder

Bewegen

Trainer

Samen in beweging komen, van elkaar leren en oefenen in een inspirerende omgeving.
Lees verder

content image
content image
content image

Spreekbeurten

21-06-2017

Op 1 december a.s. spreek ik op een avond van de Noordermannen in Heerenveen. Het thema is Kijken met de ogen van geloof! 

Lees verder

"Diep van binnen voelen we het, een echt zelf, door God gegeven, dat verlangt om in alle vrijheid te lopen, om de ongerepte paden van ons leven en onze wereld te verkennen."

Soul Runner (vrij vertaald)

Is er meer ‘jij’ dan dan het oog kan zien?
Zou het kunnen zijn dat je meer bent dan je gewone alledaagse jij?
Meer ontspannen, meer bezield?
Een dieper zelf, dat jou toeroept om een andere weg te bewandelen?

We hebben allemaal een idee van wie we moeten zijn, nietwaar?
Het is gevormd door de verwachtingen van andere mensen en onze eigen onzekerheid.
Wij verlangen er naar om iemand te zijn, meestal iemand anders…
En uiteindelijk gedragen we ons vanuit onze ego, ons onechte gevoel van onszelf.

Maar wat als je niet hoeft te bewijzen dat je echt iemand bent?
Omdat je allang echt iemand was?
Wat als je meer bent dan het oog kan zien?

Diep van binnen voelen we het, een echt zelf, door God gegeven, dat verlangt om in alle vrijheid te lopen, om de ongerepte paden van ons leven en onze wereld te verkennen.

Wanneer was de laatste keer dat je jezelf ontmoette?

Herinner jij je toen je de zonsondergang zag en je ziel het uitriep?
Toen je creatief durfde te zijn en je iets hebt gecreëerd dat helemaal onvergelijkbaar jij was?
Toen je moedig genoeg was om iets anders te proberen!

We weten allemaal wie we zouden moeten zijn, maar hoe zit het met de herinnering wie we werkelijk zijn?

Brian Draper

De ruimte tussen hoe het is en hoe het zijn zal. 

12-01-2018

In mijn vorige blog vertelde ik dat ik een schoenendoos vol brieven heb gekregen van een goede vriend. De afgelopen weken heb ik een poging gedaan om enkele brieven te lezen. Ik schrijf bewust dat ik een poging heb gedaan om ze te lezen want op één of andere manier kost het me moeite om brieven van mijzelf van jaren geleden te lezen. Deze brieven nemen mij mee, terug naar een andere tijd. Ik lees de gedachten, de gevoelens, de vragen en de verlangens van mijzelf ruim 26 jaren geleden en tegelijkertijd weet ik hoe het verhaal en het leven verder gegaan zijn. Hierdoor bevind ik mij bijna in de positie van iemand die alwetend is omdat ik nu met een terugwerkende kracht naar deze jongeman kan kijken. Ik weet hoe de nabije toekomst voor hem eruit gaat zien. Welke vrienden hij gaat maken en welke vrienden hij weer zal verliezen. Hoe hij zijn diploma haalt en hoe hij werk zoekt en krijgt. Ik weet dat deze vader van twee kinderen samen met zijn echtgenote nog twee kinderen zal krijgen. Ik weet ook welke verdrietige dingen ze zullen meemaken. De dromen die wonderwel vervult zullen worden en de ambities die verloren gingen. Ik weet wat er aan vooraf ging en ik weet hoe het verder zal gaan. Dit is een bijzondere ervaring. Ook een bijzonder vermoeiende ervaring trouwens. Ik merk dat het me zelfs een beetje duizelt als ik de eerste twee brieven gelezen heb. Het is niet eenvoudig om alwetend te zijn. 

Onlangs stond er op een labeltje van een theezakje de volgende vraag: “Zou je liever het verleden veranderen of de toekomst zien?” Ik moet zeggen dat ik dit soort vragen bij het ontbijt soms best wel confronterend vind. Tegelijkertijd zetten ze je wel aan het denken. Op deze specifieke vraag heb ik trouwens geen antwoord kunnen geven. Dit is wat mij betreft een onmogelijke vraag. Want het verleden heeft mij gemaakt tot de persoon die ik nu ben en ondanks dat ik regelmatig ontevreden ben over mijzelf heb ik geen idee wat er zou kunnen gebeuren als ik nu het verleden zou kunnen veranderen. Natuurlijk zijn er gebeurtenissen in het verleden die ik liever niet had meegemaakt. Of nog erger, natuurlijk zijn er dingen gebeurt waar ik niet heel erg trots op ben en dus wel zou willen deleten. Maar deze gebeurtenissen hebben mij wel gevormd. “In het verleden ligt het heden in het nu wat worden zal” (Bilderdijk). Tegelijkertijd lijkt het mij ook verre van ideaal als ik de toekomst nu al zou kunnen zien. Volgens mij is het kennen van de toekomst de dood in de pot voor creativiteit. Onwetendheid maakt een mens creatief! 

Er zijn trouwens wel bepaalde zaken met betrekking tot de toekomst waar ik behoorlijk zeker van ben. Eentje is wellicht enigszins treurig en beangstigend en de ander is vreugdevolle manier geruststellend. Ik weet zeker dat ik vroeg of laat zal sterven.  Dit vind ik toch wel een treurige zekerheid. Daarnaast heb ik een soort basis vertrouwen dat ik hoe dan ook bij God zal zijn. Met Paulus durf ik te zeggen: “of wij nu leven of sterven wij zijn van de Heer.” (Romeinen 14:8). Voor mij is dit een bijzonder geruststellende zekerheid. 

Maar goed in de tussentijd blijft er veel open staan en dat is mooi! Ik houd namelijk wel van open en lege ruimtes want die kunnen nog gevuld worden. Vanmiddag moest ik ineens weer aan het begrip ‘liminele ruimte’ denken. Een begrip dat gebruikt wordt in veranderingsprocessen. Ik kwam het een tijd terug voor het eerst tegen in een artikel over transformatie processen bij organisaties. Er werd gesproken over fasen in verandering, over het loslaten van het oude en het op zoek gaan naar het nieuwe. De reis van hoe het nu is naar hoe het zijn zal. Maar dit proces bestaat niet uit twee fasen maar uit drie fasen. Een belangrijke fase is namelijk de fase van het “ondertussen” oftewel “liminaliteit”. Het oude is voorbij en het nieuwe is nog niet gekomen. Ik weet dat ik het verleden niet kan veranderen en ik realiseer mij heel goed dat ik niet in de toekomst kan kijken. Ik sta nu in een open landschap waar bijzonder veel ruimte is. Ruimte om te verlangen, ruimte om te creëren, ruimte voor het geschenk dat wij vaak toeval noemen, ruimte om de ander te ontmoeten!  Ik kan het verleden niet veranderen maar ik kan er wel voor kiezen om het los te laten. Ik kan niet in de toekomst zien maar ik kan wel leren om ruimte te scheppen om het nieuwe met open handen te ontvangen. 

Gebed, stil-zijn voor God is voor mij een manier geworden om ruimte te creëren. Het is grappig dat ik dit eigenlijk al jaren weet. Tot mijn verrassing las ik in één van mijn brieven uit 1991 het volgende: “Uiteindelijk is ons hart de plek waarin ik God maar ook mijn medemens ontmoet. Als daar rust en ruimte is, kan ik meer openstaan voor dat wat er op mij weg komt.”

Terwijl ik mijn eigen woorden lees besef ik dat ik hiermee eigenlijk beschrijf dat gebed en vooral het stil-zijn voor God het creëren van een liminele ruimte is. Even een moment waarbij ik dat wat ik weet probeer los te laten en niet van alles buiten mijzelf probeer te zoeken maar mijn handen en mijn hart vrijmaak om het nog niet bekende te ontvangen. Met mijn ogen dicht ga ik dingen zien die tot dan onzichtbaar waren en met mijn handen open mag ik oefenen in het ontvangen. Een dagelijkse portie stilte en even een moment helemaal niets helpt mij om werkelijk te ont-moeten! En soms mag ik ervaren dat ik na een kwartiertje stilte met andere ogen naar de werkelijkheid kijk. Wat een ont-dekking! Heerlijk om te zijn in de ruimte tussen hoe het is en hoe het zijn zal. 

"De ware ontdekkingsreis is niet het zoeken van nieuwe vergezichten, maar het kijken met andere ogen.” (Marcel Proust)

 

 

Lees verder

Bewaar en koester het mooie en het goede! 

03-01-2018

Je hebt zo van die dagen waarbij het verleden ineens weer bijzonder actueel is. Met name zo rond de jaarwisseling heb ik de neiging om terug te kijken en te evalueren. Meestal is het een soort inventarisatie van het jaar dat voorbij is. Maar afgelopen maandag was het niet terugkijken op 2017 maar werd ik door omstandigheden uitgenodigd om over een veel langere periode terug te blikken. Het was 1 januari en mijn echtgenote Riemke en ik brachten een bezoek aan onze goede vriend Louis. Wij waren met Oud en Nieuw bij onze dochter en schoonzoon in het midden van het land en vandaar uit gingen wij op Nieuwjaarsdag even op visite bij deze oude vriend. Louis kennen we al ruim 26 jaren. Hij woont alleen in zijn appartement in Den Bosch. Vroeger kwam hij regelmatig richting Fryslan maar de laatste jaren ontvangt hij liever bezoek dan dat hij zelf op reis gaat. 

Bij aankomst staat er een schoenendoos op tafel. Een schoenendoos die gevuld is met brieven en ansichtkaarten. Het blijkt de verzameling brieven te zijn die wij in de afgelopen jaren naar hem gestuurd hebben. Dit had ik kunnen verwachten want onlangs had hij mij tijdens een telefoongesprek al gevraagd wat hij met onze brieven en kaarten moest doen. 

“Zal ik ze weggooien of aan jou teruggeven?”  Over het antwoord hoefde ik toen niet lang na te denken. “Geef ze maar aan mij terug.” Ooit had hij mij toegezegd dat ze naar mij teruggestuurd zouden worden op het moment dat hij zou overlijden. Dat ik ze nu al bij leven in ontvangst mag nemen had ik niet verwacht. 

Even later zit ik in een stoel met de geopende schoenendoos op mijn schoot. De brieven en de kaarten zitten ordelijk in de doos, de brieven zijn zelfs genummerd. Ooit was Louis administratief medewerker. Nieuwsgierig pak ik nummer één en ondanks dat ik nauwelijks meer schrijf herken ik nog steeds mijn eigen handschrift. Op de envelop staat geschreven: 

Aan broeder Louis p/a Abdij Sion Diepenveen. 

Ontroert haal ik mijn eerste brief aan hem uit de envelop. Boven in de rechterhoek staat de datum: 23 maart 1991. Terwijl mijn ogen vluchtig langs de geschreven letters gaan komen de herinneringen aan mijn eerste ontmoeting met Louis terug. 

Het is maandag 19 maart 1991 en ik sta op het punt om naar huis te gaan. Een lang weekend ben ik te gast geweest in het klooster te Diepenveen. Ik heb genoten van de stilte van de Abdij en heb uren gewandeld in de Sallandse bossen en landerijen. Ik ben 27 jaar, gehuwd, vader van twee kinderen en ben bezig met de afronding van mijn studie Maatschappelijk Werk en Dienstverlening aan de Vijverberg te Ede. Tijdens dit weekend had ik in de ommuurde kloostertuin kort gesproken met een vriendelijke man van een jaar of vijftig. Ik dacht dat hij een gast was maar hij bleek een bewoner van het klooster te zijn. Ik had in eerste instantie niet door dat hij ook een monnik was, hij had namelijk geen habijt aan. Hij woonde sinds een paar maanden in Sion en was serieus aan het onderzoeken of een monastiek leven iets voor hem zou zijn. 

Terwijl ik met mijn weekendtas in de hand op het punt sta om door de poort naar buiten te gaan spreekt deze man mij opnieuw aan. Hij glimlacht en kijkt mij aandachtig aan en zegt dan tegen mij dat het belangrijk is om het mooie dat in mij is te bewaren en te koesteren. Verbaasd en geraakt door zo’n onverwachte opmerking kijk ik hem aan. Ik moet het mooie dat in mij is bewaren en koesteren… Okay dan….Vijf minuten later loop ik langs de lange beukenlaan van de Abdij naar de bushalte en zijn bijzondere woorden echoën nog een tijd lang na in mijn hoofd voordat ze landen in mijn hart. “Ik moet het mooie dat in mij is bewaren en koesteren.”  Het verrast mij dat een compleet onbekende zoiets tegen mij zegt. En wat me eigenlijk nog meer bezighoudt is de vraag: “wat heeft hij gezien in mij wat dan zo mooi is?”  

Terwijl ik mijn eerste brief aan Louis weer netjes opvouw en in de envelop stop vraag ik me af wat ik in de afgelopen jaren met zijn aanbeveling gedaan heb. Heb ik het mooie en het goede bewaard en gekoesterd? Ik ben in ieder geval heel blij dat hij deze brieven bewaard heeft en ik koester ze nu als een waardevolle schat. Thuisgekomen zoek ik direct zijn brieven aan mij erbij op. Ook ik heb zijn deel van onze correspondentie zorgvuldig bewaard. Ze zitten namelijk allemaal in een grote blikken trommel. Niet genummerd en op datum maar wel allemaal op één plek. Ik ben namelijk een echte verzamelaar maar administratie is niet mijn sterkste punt. Ik zal de komende tijd gebruiken om bepaalde zaken wat op orde te brengen. 

Best wel spannend eigenlijk om je eigen brieven van ruim 25 jaar geleden opnieuw te lezen. Hoe stond ik toen in het leven? Welke vragen en thema’s waren belangrijk? Welke verwachtingen en verlangens had ik toen? Hoeveel is hier vanuit gekomen? Terwijl ik deze vragen opschrijf herinner ik mij een citaat uit een boek van Henri Nouwen. Het boek “Open uw hart” was één van de eerste spirituele boeken dat mij als jongeman enorm aansprak. Hij schrijft in de inleiding van dit boek:

Als ik mezelf, na vele jaren van volwassenheid, afvraag: waar sta ik als christen?, dan heb ik net zoveel reden om pessimist te zijn als optimist. Veel van datgene waarmee ik twintig jaar geleden oprecht worstelde, leeft nog even sterk. Nog zoek ik voortdurend naar innerlijke vrede, naar creatieve relaties met anderen, naar het ervaren van God - en niemand, ook ikzelf niet, kan op de een of andere manier te weten komen of de kleine psychologische veranderingen, die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan, van mij nu een meer of een minder spiritueel mens hebben gemaakt. 

Ik herinner me nog dat ik dat destijds best een beetje vreemd vond. Want als je als volwassen man zo bewust met je geloof bezig bent dan zul je toch zeker vooruitgang boeken? Bovendien stond Henri Nouwen bekend als een invloedrijk schrijver en een man van geloof. Ik besef nu hoe gelijk hij had en hoe kwetsbaar hij durfde te zijn door dit op te schrijven in de inleiding van een boek over geestelijke groei! Het zijn mijn woorden en vragen op dit moment. 

Ik stop de brief terug in de schoenendoos, bij al die andere brieven en ansichtkaarten. Ik ben benieuwd naar de inhoud hiervan. Ik ben nieuwsgierig en voel me tegelijkertijd wat onzeker over wat ik in de komende tijd te lezen krijg. Wel ben ik na het lezen van de eerste brief verwonderd over de openheid en kwetsbaarheid van deze 27 jarige man. De andere brieven zal ik zeker lezen, ik merk dat ik wel een zwak voor hem heb, deze gevoelige en serieuze jongeman… En ik hoop toch echt dat hij het mooie en het goede dat in hem was bewaard en gekoesterd heeft.

Lees verder